การปฎิบัติอย่างไรเป็นสมถะ อย่างไรเป็นวิปัสสนา?
ถาม : การที่หนูเจริญสติเนื่องๆ ไปพร้อมกับการเดินจงกรม สวดมนต์ และนั่งสมาธิแบบดูลมหายใจตัวเอง(โดยไม่บริกรรมใดๆ) มีเพื่อนทางธรรมหลายท่านบอกว่าเป็นสมถกรรมฐาน เอาละซิแล้วหนูทำอย่างนี้ทุกวันๆแล้วมันจะมีพัฒนาการต่อไปหรือไม่ หรือจะยังวนเวียนอยู่แค่นี้ไม่ไปไหน แล้วจะทำอย่างไรถึงจะพัฒนาเป็นวิปัสนากรรมฐานคะ ?
ตอบ : ต้องเข้าใจก่อนครับว่าสมถกรรมฐานแตกต่างกับวิปัสสนากรรมฐานอย่างไร
เพราะทั้งสองอย่างอาศัยรูปแบบเหมือน ๆ กันคือ
สวดมนต์ เดินจงกรม ดูลม ดูท้องยุบพอง ทำจังหวะเคลื่อนไหว ฯลฯ
ที่แตกต่างกันจะอยู่ที่
สมถะ ทำเพื่อให้จิตสงบจากอกุศล เพื่อให้จิตได้พัก
โดยการตามรู้อารมณ์เดียวอย่างต่อเนื่อง
วิปัสสนา ทำเพื่อให้เห็นความจริงหรือเห็นไตรลักษณ์ของรูปนาม
ด้วยการมีสติตามรู้กายตามรู้จิตใจตัวเองในทุก ๆ กิจกรรม และในรูปแบบ
การปฏิบัติย่อมต้องมีทั้งสมถะและวิปัสสนา
เช่นในระหว่างสวดมนต์ หากสวดแล้วจิตสงบไม่ฟุ้งซ่าน
อยู่กับการสวดมนต์ได้ต่อเนื่องนาน ๆ โดยไม่หลงลืมการสวดมนต์
แต่จิตจะเฉย ๆ ไม่เห็นว่ารูปนาม หรือกายใจ ไม่เที่ยง เป็นทุกข์ ไม่ใช่ตัวตน
แบบนี้จะเป็นสมถะ
แต่ถ้าสวดมนต์แล้วเห็นจิตเผลอหลงลืมไป
สลับกับมีสติเห็นกายถูกรู้อยู่โดยมีจิตเป็นผู้รู้ชั่วขณะ
แบบนี้จะเป็นวิปัสสนาครับ
เว็บไซต์ Dhammada.net
เป็นเว็บไซต์ที่ได้รับการอนุญาตจาก หลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วัดสวนสันติธรรม ให้สามารถดำเนินการถอดข้อความพระธรรมเทศนาในลักษณะข้อความสั้นได้ ตั้งแต่ พ.ศ.๒๕๕๓
ชี้แจงการรับกิจนิมนต์ของหลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช ที่นี่
สมัครเป็นสมาชิกเพื่อรับแจ้งข่าวสารและธรรมะทุกวันจาก Dhammada.net ได้ ที่นี่
ติดตั้ง Dhammada Application for Android ที่นี่
คู่มือการใช้งาน อ่านได้ ที่นี่
