Dhammada.net

เรื่องของความสงบ

สงบแบบสมถะ กับสงบแบบวิปัสสนานี่ต่างกันอยู่นะครับ
ถ้าสงบแบบวิปัสสนา ไม่ได้สงบแบบเงียบจนราบเรียบยาวนานเหมือนสมถะ
แต่จะเป็นการที่จิตสงบลงชั่วขณะ โดยที่การรับรู้อารมณ์ทางทวารต่างๆก็ไม่ดับไปด้วยครับ
แต่จิตจะไม่ฟุ้งซ่านมากเกินกว่าจะรู้สภาวะต่างๆของกายของจิตได้

คนที่ทำสมถะไม่ได้ (แบบผม)  ก็ไม่ต้องรอให้จิตสงบมากๆหรอกครับ
อาศัยหัดรู้จิตที่ฟุ้งซ่าน (แต่ต้องไม่ฟุ้งแรงไป) หัดรู้จิตที่มีกิเลส (แต่ต้องไม่แรงไป)
ไปก็จะเกิดสติ เห็นไตรลักษณ์ได้แล้วครับ
แต่ถ้าจะมาดูกายต่อเนื่องจนให้เห็นไตรลักษณ์ก็ยากมากสักหน่อย
ที่พอดูกายได้คือ ดูแวบสองแวบเพื่อให้เกิดสติครับ

เมื่อกลัว!!!

เรื่องอาการกลัวนั้น ต้องใช้การ รู้จิตที่กลัว
โดยให้หัดรู้ด้วยความรู้สึกตัว รู้สึกว่าความกลัวเป็นเพียงสิ่งที่ถูกรู้
และเมื่อรู้ว่ามีความกลัว ก็ไม่ต้องไปใส่ใจที่จะดูว่า กลัวอะไร อะไรทำให้กลัว
แล้วก็ไม่ต้องพยายามทำจิตให้หายกลัว ให้แค่รู้ไปเท่านั้น
หรือถ้าเกิดรู้สึกว่า ไม่ชอบ อยากหาย ก็ให้ไปดูจิตที่ไม่ชอบ อยากหาย ไปเลยครับ

ต่อยอดสมาธิ

พอมีสมาธิแล้ว จิตตั้งมั่นแล้ว ก็ให้มาหัดดูรูป ดูนาม
ให้เห็นรูปนาม เป็นสิ่งที่ถูกรู้ ไม่เที่ยง ไม่ใช่ตัวตน หัดดูแบบนี้ไปเลยครับ
จิตจะได้เจริญปัญญาพ้นทุกข์ต่อไป
และถ้าเกิดเห็นพระ เห็นเทวดา เห็นแสงจ้าๆ ก็ไม่ต้องใส่ใจ
ให้เพียงแค่รู้ไป แล้วก็หัดดูว่าสิ่งที่ปรากฏนั้นก็ไม่เที่ยง เกิดแล้วย่อมดับไปครับ

ดูเวทนากับการดูจิต

การจะดูเวทนาให้เห็นไตรลักษณ์ ต้องมีจิตแยกออกมาเป็นผู้รู้ผู้ดู
ซึ่งถ้าดูได้แบบนี้ ก็สามารถนั่งดูเวทนาได้ครับ
แต่ถ้าพอเกิดเวทนาแล้ว จิตไหลไปแช่เวทนา
แม้จิตจะแช่เวทนาไปจนเวทนาดับ
จะเป็นการทำสมถะอยู่ แต่จะไม่เห็นไตรลักษณ์

หรือถ้าไม่ถนัดจะดูเวทนา แต่จะทำวิปัสสนาด้วยการดูจิตบ้างเวทนาบ้าง
ก็สามารถทำได้ด้วยการ รู้เวทนาบ้าง แล้วมาดูจิตที่ดิ้นรน ที่ไม่ชอบ
(เหมือนกับที่ถามในข้อ ๓ นั่นเองครับ)

และพอเริ่มทนต่อเวทนาไม่ไหว ก็ให้มีสติรู้กายที่เคลื่อนไหวเปลี่ยนท่านั่ง
(ตรงนี้ไม่ถือว่าเป็นการแทรกแซง ตามที่ถามในข้อ ๒
การแทรกแซงหมายถึงการแทรกแซงจิตใจครับ)
แล้วก็มาดูเวทนาบ้าง ดูจิตต่อไปบ้าง
ซึ่งก็จะเห็นเวทนาไม่เที่ยง ค่อยๆคลายลง
แล้วพอดูจิตก็จะเห็นจิตเปลี่ยนแปลงจากที่ดิ้นรนไม่ชอบ
มาเป็นจิตมีความสุขสบาย แบบนี้ก็เป็นการเห็นไตรลักษณ์ได้ครับ

เมื่อมีกระแสเย็นเกิดขึ้นในจิต

กระแสเย็นๆนั้น อาจเกิดเองหรือน้อมให้เกิดก็ได้
ซึ่งผมเข้าใจว่า เป็นความปรุงแต่งอย่างหนึ่ง
ที่อาจเกิดจากการสั่งสม ฝึกฝนจิตมาทางสมถะ

ทีนี้ก็ต้องมาดูกันว่า ในขณะใดๆ เราจะภาวนาอย่างไร
จะทำสมถะ หรือจะทำวิปัสสนา

ถ้าจะทำสมถะ เมื่อเกิดกิเลสแล้ว ก็ให้จิตน้อมไปจับกระแสเย็นๆ จนจิตสงบลงไป
ก็จะได้ผลเป็นความสงบจากกิเลส ตามเป้าหมายของสมถะ

ส่วนถ้าจะทำวิปัสสนา ก็ไม่ต้องน้อมจิตไปหากระแสเย็นๆ
แต่ให้หัดดูจิตที่มีกิเลส และถ้าจิตน้อมไปหากระแสเย็นๆนั้นเองก็ไม่เป็นไร
แต่ต้องหัดรู้หัดดูจิตที่น้อมไปจับกระแสเย็นๆนั้น (ไม่ได้หวังผลเป็นความสงบเหมือนสมถะ)
หัดดูเพื่อจะให้เห็นว่า ทั้งจิตและกระแสเย็นๆนั้น
ก็ล้วนไม่เที่ยง เป็นทุกข์ ไม่ใช่ตัวตน